Sepang vs Mandalika: Mengapa Sepang Lebih Layak untuk F1?

Litar Sepang mempunyai homologasi FIA Grade 1 dan pengalaman menganjurkan Formula 1, manakala Mandalika lebih dikenali sebagai venue MotoGP dan destinasi pelancongan.

Kembalinya Formula 1 ke Litar Antarabangsa Sepang bukan sekadar berita nostalgia untuk peminat permotoran Malaysia. Pada 26 Julai 2026, Formula 1 dan FIA mengumumkan bahawa Sepang akan menjadi venue Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix dari 2 hingga 4 Oktober 2026. Penganjuran luar biasa ini masih tertakluk kepada perjanjian akhir serta kelulusan World Motor Sport Council, tetapi ia membuktikan bahawa Sepang masih dianggap sebagai sebuah litar yang bersedia menerima F1 walaupun kali terakhir menganjurkannya pada 2017. 

Pengumuman itu turut mencetuskan perbandingan dengan Litar Mandalika di Lombok, Indonesia. Mandalika ialah sebuah litar moden dengan pemandangan menarik dan telah berjaya menganjurkan MotoGP. Namun, apabila dinilai khusus untuk Formula 1, Sepang ketika ini mempunyai kelebihan yang sangat jelas.

Ini bukan soal mengatakan Malaysia lebih baik daripada Indonesia. Sepang lebih layak untuk F1 berdasarkan status homologasi, reka bentuk litar, pengalaman operasi dan tahap kesiapsiagaan semasa. Mandalika pula mempunyai kekuatannya sendiri, terutama sebagai venue perlumbaan motosikal dan destinasi pelancongan sukan.

Perbandingan ringkas Sepang dan Mandalika

Perkara	Litar Sepang	Litar Mandalika
Homologasi FIA	Grade 1	Grade 3
Kelayakan menganjurkan F1	Layak, tertakluk pemeriksaan acara	Belum layak pada status semasa
Panjang litar	5.543 km	4.3 km
Jumlah selekoh	15	17
Lebar litar	Minimum 16 meter, sehingga 22 meter	Sekitar 15 meter
Lurusan	Lapan lurusan, termasuk dua lurusan panjang	Lurusan terpanjang 723 meter
Sejarah F1	19 edisi dari 1999 hingga 2017	Belum pernah menganjurkan F1
Sejarah kejohanan utama	F1, MotoGP, WTCR dan perlumbaan endurance	MotoGP, WorldSBK dan GT World Challenge Asia
Akses lapangan terbang	Berhampiran KLIA	Kira-kira 30 minit dari Lapangan Terbang Lombok
Kekuatan utama	Kesediaan F1, logistik dan karakter perlumbaan	MotoGP, pelancongan dan pemandangan semula jadi

Spesifikasi tersebut menunjukkan bahawa kedua-duanya ialah litar bertaraf antarabangsa. Namun, taraf antarabangsa tidak semestinya bermaksud sesebuah litar terus layak menerima semua kategori perlumbaan.

1. Sebab terbesar: Sepang mempunyai lesen FIA Grade 1

Perbezaan paling penting antara Sepang dan Mandalika bukanlah panjang litar, kecantikan lokasi atau jumlah tempat duduk. Perbezaan utamanya ialah status homologasi FIA.

Senarai litar berlesen FIA yang dikemas kini pada 31 Mac 2026 menyenaraikan Sepang sebagai litar Grade 1, dengan lesen semasa sehingga 15 Mac 2029. Grade 1 ialah kategori tertinggi dan diperlukan untuk menganjurkan perlumbaan Formula 1. 

Mandalika pula memperoleh homologasi FIA Grade 3 pada 8 Mei 2025. Status itu membolehkannya menganjurkan pelbagai perlumbaan kereta antarabangsa seperti GT World Challenge Asia, tetapi belum memenuhi tahap yang diperlukan untuk F1. Dalam masa yang sama, Mandalika mempunyai homologasi FIM Grade A bagi perlumbaan motosikal seperti MotoGP.

Ini bermaksud, sekiranya Formula 1 memerlukan sebuah venue pengganti dalam tempoh singkat, Sepang boleh dipertimbangkan dengan segera. Mandalika pula perlu menjalani proses naik taraf, pemeriksaan dan homologasi Grade 1 terlebih dahulu.

Justeru, dari sudut teknikal, persoalannya bukan “mengapa F1 memilih Sepang dan bukannya Mandalika?” Sebaliknya:

Sepang sudah berada dalam kategori litar yang dibenarkan menerima F1, sementara Mandalika belum berada dalam kategori tersebut.

2. Sepang dibina dengan DNA Formula 1

Sepang bukan sekadar litar yang pernah menerima F1. Ia antara generasi awal litar moden yang direka khusus untuk kejohanan bertaraf dunia.

Litar sepanjang 5.543 km itu mempunyai 15 selekoh dan lapan bahagian lurus. Lebarnya bermula sekitar 16 meter dan mencapai sehingga 22 meter pada bahagian tertentu. Lebar sebegini memberikan ruang kepada kereta untuk menggunakan lebih daripada satu racing line ketika menyerang, bertahan atau memasuki zon membrek. 

Susun atur Sepang menggabungkan beberapa elemen penting untuk kereta F1:

• dua lurusan panjang;
• zon membrek berat;
• selekoh perlahan;
• selekoh sederhana;
• selekoh berkelajuan tinggi;
• perubahan elevasi; dan
• permukaan yang cukup luas untuk pergerakan kereta secara bersebelahan.

Formula 1 sendiri menggambarkan Sepang sebagai litar yang mempunyai gabungan selekoh sederhana dan berkelajuan tinggi. Litar ini juga mencabar sistem penyejukan kereta kerana suhu persekitarannya yang tinggi, manakala hujan tropika boleh mengubah strategi perlumbaan dalam masa yang singkat. 

Mandalika mempunyai karakter yang berbeza. Litar sepanjang 4.3 km itu menawarkan 17 selekoh, lebar sekitar 15 meter dan lurusan terpanjang 723 meter. Susun aturnya pantas dan mengalir, dengan 11 selekoh kanan serta enam selekoh kiri. Ia jelas mampu menghasilkan perlumbaan motosikal yang menarik, tetapi spesifikasi dan homologasinya sekarang lebih rapat dengan keperluan MotoGP berbanding Formula 1. 

Panjang atau jumlah selekoh tidak menentukan mutu litar secara mutlak. Namun, bagi F1, Sepang mempunyai kombinasi kelajuan, lebar, lurusan dan zon membrek yang lebih terbukti menghasilkan peluang memotong.

3. Sepang memberi cabaran teknikal yang lengkap

Litar F1 yang baik bukan sekadar membenarkan kereta dipandu pada kelajuan tinggi. Ia perlu menguji pelbagai aspek kereta dan kemahiran pemandu.

Di Sepang, pasukan perlu mencari keseimbangan antara kelajuan di dua lurusan panjang dengan downforce yang diperlukan di selekoh pantas. Mengurangkan sudut sayap boleh membantu kelajuan maksimum, tetapi kereta mungkin kehilangan kestabilan di bahagian teknikal. Menambah downforce pula membantu ketika membelok tetapi boleh menjadikan kereta lebih perlahan di lurusan.

Cuaca panas turut menguji:

• penyejukan unit kuasa;
• suhu brek;
• pengurusan tayar;
• keadaan kokpit pemandu; dan
• kebolehpercayaan komponen.

Pada masa sama, hujan tropika sering turun secara tiba-tiba. Dalam satu bahagian litar, permukaan mungkin sudah basah, sedangkan bahagian lain masih kering. Situasi sebegini menjadikan pemilihan tayar dan masa pit stop jauh lebih sukar.

Formula 1 menyifatkan Sepang sebagai salah sebuah litar paling mencabar dan ikonik, terkenal dengan perlumbaan menarik serta cuaca yang sukar dijangka. 

Mandalika juga mempunyai suhu panas, kelembapan tinggi dan keadaan tropika. Namun, pengalaman antarabangsa utamanya setakat ini adalah dalam MotoGP dan perlumbaan motosikal. Keperluan aerodinamik, tenaga perlanggaran, kelajuan selekoh serta ruang keselamatan sebuah kereta F1 sangat berbeza daripada motosikal MotoGP.

4. Lebih banyak peluang menghasilkan perlumbaan F1 yang menarik

Salah satu kekuatan besar Sepang ialah susun atur dua lurusan panjang yang dipisahkan oleh selekoh terakhir berbentuk hairpin.

Kereta boleh mendapatkan slipstream di lurusan belakang, cuba memotong ketika membrek untuk selekoh terakhir, kemudian menggunakan laluan keluar yang lebih baik untuk menyerang sekali lagi di lurusan utama. Ini mewujudkan situasi serang balas yang tidak terdapat pada semua litar.

Lebar trek juga membolehkan pemandu memilih beberapa racing line. Mereka boleh cuba melakukan late braking, memotong dari bahagian luar atau menyediakan posisi keluar selekoh yang lebih baik.

Sepang turut mempunyai selekoh pantas yang memerlukan keyakinan tinggi. Ini menjadikan jurang prestasi antara kereta dan kemahiran pemandu lebih mudah dilihat berbanding litar yang terlalu sempit atau dipenuhi selekoh perlahan.

Mandalika bukan litar yang membosankan. Susun aturnya yang mengalir sangat sesuai untuk pergerakan motosikal, pertukaran arah dan pertarungan ketika selekoh. Namun, berdasarkan dimensi serta konfigurasi semasa, Sepang menawarkan lebih banyak ciri yang secara tradisional sesuai untuk perlumbaan kereta F1.

5. Sepang mempunyai pengalaman menganjurkan 19 perlumbaan F1

Sepang mula menerima Formula 1 pada 1999 dan menganjurkan 19 edisi Grand Prix sehingga 2017. Mandalika pula dibuka pada 2021, menerima WorldSBK pada tahun yang sama dan mula menganjurkan MotoGP pada 2022.

Pengalaman selama hampir dua dekad memberi Sepang pengetahuan operasi yang sukar dibina dalam masa singkat. Penganjuran F1 memerlukan lebih daripada sebuah trek yang selamat. Ia turut melibatkan:

• kawalan perlumbaan;
• sistem marshal;
• pusat perubatan;
• pasukan pemulihan kenderaan;
• operasi pit dan paddock;
• penyiaran antarabangsa;
• bekalan kuasa serta data;
• keselamatan penonton;
• pengurusan trafik; dan
• pergerakan ribuan petugas, media serta tetamu korporat.

Ramai petugas dan organisasi permotoran Malaysia mempunyai pengalaman langsung mengendalikan acara F1, MotoGP, perlumbaan touring serta endurance di Sepang.

Mandalika sedang membina pengalaman tersebut dengan pantas. Penganjuran MotoGP dan GT World Challenge Asia membuktikan kemajuan besar Indonesia. Namun, dari segi rekod khusus Formula 1, Sepang mempunyai kelebihan yang tidak boleh diperoleh hanya melalui pembinaan fasiliti baharu.

6. Sepang mempunyai sejarah perlumbaan yang kuat

Formula 1 bukan hanya menjual perlumbaan; ia turut menjual cerita, sejarah dan emosi.

Sepang pernah menjadi latar kepada beberapa peristiwa terkenal. Perlumbaan 2009 dihentikan akibat hujan lebat dan hanya memberikan separuh mata. Pada 2012, Sergio Perez mencatat podium F1 pertamanya selepas hampir menewaskan Fernando Alonso dalam perlumbaan basah. Setahun kemudian, kontroversi “Multi 21” antara Sebastian Vettel dan Mark Webber tercetus di Malaysia. 

Sepang juga menyaksikan:

• kemenangan pertama Ferrari bersama Sebastian Vettel pada 2015;
• kegagalan enjin Lewis Hamilton ketika mendahului pada 2016; dan
• kemenangan Max Verstappen dalam perlumbaan terakhir di Sepang pada 2017.

Sejarah seperti ini memberi nilai pemasaran. Peminat F1 lama mengenali Sepang, manakala generasi baharu berpeluang melihat sendiri sebuah litar yang selama ini hanya mereka tonton melalui rakaman lama atau permainan video.

Mandalika pula sedang membina sejarahnya sendiri. MotoGP Indonesia telah menjadi antara acara penting dalam kalendar permotoran Asia. Namun untuk F1, ia belum mempunyai hubungan sejarah yang sama.

7. Kelebihan logistik Sepang

Formula 1 ialah operasi logistik global. Kereta, alat ganti, garaj, peralatan penyiaran, sistem hospitaliti dan ribuan kakitangan perlu dipindahkan dari satu negara ke negara lain dalam tempoh yang singkat.

Sepang terletak berhampiran Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur. Lokasi itu memudahkan pergerakan kargo udara, petugas pasukan, pegawai perlumbaan, media dan penonton antarabangsa. Laman rasmi Sepang sendiri menekankan kedudukannya yang strategik berhampiran KLIA. 

Mandalika juga mempunyai akses yang baik. Destinasi itu terletak sekitar 30 minit dari Lapangan Terbang Antarabangsa Lombok, yang merupakan satu kelebihan besar berbanding banyak venue lain.

Namun, dalam konteks F1, Sepang mempunyai ekosistem logistik yang telah diuji berulang kali. KLIA berfungsi sebagai hab penerbangan dan kargo antarabangsa utama, sementara kawasan Lembah Klang menawarkan rangkaian hotel, hospital, gudang, pengangkutan serta perkhidmatan korporat yang lebih besar.

Mandalika mempunyai kelebihan sebagai destinasi resort. Sepang pula lebih mudah berfungsi sebagai pusat operasi berskala besar.

8. Kedudukan Sepang sesuai dengan susunan kalendar F1

Perlumbaan Sepang pada 2 hingga 4 Oktober 2026 dijadualkan di antara Grand Prix Azerbaijan dan Singapura. Kedudukan itu memberi kelebihan kerana pasukan boleh meneruskan perjalanan dalam arah yang lebih munasabah ke Asia Tenggara sebelum menuju ke Singapura. 

Mandalika juga berada di Asia Tenggara dan secara geografi tidak terlalu jauh dari Singapura. Namun, apabila Formula 1 perlu mencari venue pengganti dengan masa persediaan terhad, litar yang sudah mempunyai Grade 1 dan sejarah F1 ialah pilihan paling rendah risiko.

Dalam keadaan tersebut, Sepang tidak perlu membuktikan bahawa reka bentuk asasnya sesuai. Ia hanya perlu memastikan permukaan, penghadang keselamatan, fasiliti dan operasi semasa memenuhi pemeriksaan acara.

Mandalika pula perlu melalui proses homologasi Grade 1 yang lebih menyeluruh sebelum boleh berada dalam kedudukan sama.

9. Mandalika tetap mempunyai beberapa kelebihan tersendiri

Mengatakan Sepang lebih layak untuk F1 tidak bermaksud Mandalika ialah litar yang lebih rendah mutunya secara keseluruhan.

Mandalika mempunyai beberapa kekuatan yang sukar ditandingi:

Pemandangan dan pelancongan

Lokasinya berhampiran pantai serta bukit Lombok menawarkan latar visual yang sangat menarik. Ia boleh menggabungkan perlumbaan dengan percutian pantai dan pelancongan budaya.

Identiti MotoGP yang kuat

Mandalika sudah memiliki FIM Grade A dan menjadi tuan rumah MotoGP sejak 2022. Ia mempunyai karakter litar yang sesuai untuk motosikal serta semakin dikenali oleh peminat antarabangsa. 

Fasiliti moden

Mandalika merupakan kompleks baharu dengan kawasan hospitaliti, grandstand dan ruang tontonan berlatarbelakangkan alam semula jadi. MGPA menyenaraikan kapasiti grandstand sekitar 48,768 penonton, selain kawasan hospitaliti serta dek pemerhatian. 

Potensi jangka panjang

Indonesia mempunyai penduduk yang ramai, komuniti permotoran yang besar dan pasaran komersial yang berpotensi menarik penaja F1. Sekiranya kerajaan, pengendali litar dan sektor swasta sanggup membiayai naik taraf Grade 1, Mandalika boleh menjadi calon pada masa hadapan.

Jadi, Mandalika bukan “tidak layak selama-lamanya”. Ia cuma belum layak berdasarkan homologasi semasa.

10. Apakah yang diperlukan Mandalika untuk menerima F1?

Untuk naik daripada FIA Grade 3 kepada Grade 1, Mandalika perlu melalui penilaian FIA yang khusus. Tahap kerja sebenar hanya boleh ditentukan melalui pemeriksaan teknikal terperinci.

Naik taraf berpotensi melibatkan perkara seperti:

• zon pelepasan dan perangkap keselamatan;
• jenis serta kedudukan penghadang;
• struktur pagar keselamatan;
• akses kenderaan kecemasan;
• kapasiti pusat perubatan;
• pit lane dan garaj pasukan;
• pusat kawalan perlumbaan;
• sistem komunikasi serta CCTV;
• bekalan kuasa dan infrastruktur penyiaran;
• ruang paddock, hospitaliti serta operasi pasukan; dan
• pelan pergerakan penonton dan kecemasan.

Ini tidak bermaksud semua bahagian Mandalika sekarang tidak mencukupi. Keperluan Grade 1 hanya lebih ketat kerana tahap prestasi serta tenaga sebuah kereta F1 jauh lebih tinggi.

Mandalika berjaya mencapai Grade 3 selepas proses pemeriksaan rasmi pada 2025. Itu ialah langkah penting dan boleh menjadi asas kepada peningkatan pada masa hadapan.

11. Lebih layak secara teknikal tidak bermaksud lebih untung

Walaupun Sepang lebih bersedia menerima F1, terdapat satu persoalan yang tidak boleh diketepikan: adakah penganjurannya berbaloi dari sudut kewangan?

Malaysia menamatkan penganjuran selepas 2017 dalam keadaan kos penganjuran meningkat, sementara jualan tiket, jumlah penonton dan pulangan komersial dilaporkan semakin merosot. 

Ini menunjukkan bahawa memiliki litar hebat tidak mencukupi. Penganjuran F1 memerlukan model kewangan yang kukuh melalui:

• penajaan korporat;
• jualan tiket;
• hospitaliti;
• aktiviti pelancongan;
• hak komersial;
• acara sokongan;
• penglibatan sektor swasta; dan
• promosi antarabangsa yang terancang.

Kepulangan pada 2026 mempunyai keadaan yang unik kerana Malaysia menjadi lokasi bagi Grand Prix Bahrain, bukannya terus menandatangani kontrak jangka panjang sebagai Grand Prix Malaysia. Perjanjian itu membolehkan Formula 1 mengekalkan satu perlumbaan yang sebaliknya tidak dapat dilangsungkan. 

Oleh itu, kejayaan acara 2026 tidak sepatutnya dinilai berdasarkan jumlah penonton sahaja. Ia juga perlu dilihat sebagai ujian terhadap kemampuan Sepang menghasilkan pulangan ekonomi, tarikan pelancong dan minat penaja dalam era F1 yang jauh lebih popular berbanding 2017.

Kesimpulan: Sepang lebih layak untuk F1, Mandalika lebih bersedia untuk MotoGP

Jika dibandingkan berdasarkan keadaan semasa, Sepang memang lebih layak menganjurkan Formula 1 berbanding Mandalika.

Alasannya jelas:

1. Sepang memiliki FIA Grade 1, manakala Mandalika masih Grade 3.
2. Sepang telah menganjurkan 19 perlumbaan F1.
3. Reka bentuknya luas dan menawarkan gabungan lurusan, zon membrek serta selekoh pantas yang sesuai untuk kereta F1.
4. Infrastruktur serta pasukan operasinya mempunyai pengalaman F1.
5. Kedudukannya berhampiran KLIA memberi kelebihan logistik.
6. Sepang mempunyai sejarah dan identiti yang sudah dikenali peminat Formula 1.

Namun, Mandalika tidak patut dipandang rendah. Ia ialah venue MotoGP bertaraf dunia, destinasi pelancongan yang menarik dan sebuah litar yang masih muda. Dengan pelaburan serta naik taraf homologasi, Indonesia boleh membina kes yang lebih kuat untuk F1 pada masa hadapan.

Buat masa ini, perbezaannya mudah:

Mandalika mempunyai potensi untuk menjadi litar F1. Sepang pula sudah terbukti sebagai litar F1.

Kepulangan Formula 1 pada Oktober 2026 memberi Malaysia peluang untuk membuktikan bahawa Sepang bukan sekadar tinggalan era lama, tetapi masih relevan dalam Formula 1 moden.